Geçtiğimiz hafta liderlik dersimde öğrencilerimle liderliğin temel özelliklerini tartışıyorduk. Konuşma ilerledikçe liderliğin yalnızca karar almak ya da insanları yönlendirmekten ibaret olmadığını; aynı zamanda bir ruh hâli, hatta bir enerji meselesi olduğunu vurguladık. Üzerinde özellikle durduğumuz konulardan biri de duygusal olarak enerjik kalabilme ve stresle başa çıkabilme becerisiydi.
Tam o sırada öğrencilerden biri elini kaldırdı ve doğrudan sordu:
“Hocam, siz enerjik kalabilmek için neler yapıyorsunuz?”
Bir anda bütün sınıfın bakışlarını üzerimde hissettim. Kısa bir sessizlik oldu. Sanki birazdan şapkadan bir tavşan çıkaracakmışım gibi merakla bana bakıyorlardı.
Bu tür kişisel sorular beni her zaman biraz tedirgin eder. Çünkü verilen cevapların çoğu zaman birer “reçete” gibi algılanmasından çekinirim. Oysa hayat da liderlik de hazır formüllerle açıklanabilecek kadar basit değildir. Her insanın şartları, fıtratı ve yolculuğu farklıdır. Yine de öğrencimi cevapsız bırakmamak için kendi hayatımdan süzülen bazı gözlemleri paylaşmaya çalıştım.
Her şeyden önce insanın kimlerle vakit geçirdiği önemlidir. İnsan ruhu farkında olmadan çevresindeki insanların düşüncelerinden ve alışkanlıklarından etkilenir. Umutlu ve çalışkan insanlarla bir arada olmak insana güç verir. Bir şeyler inşa etmeye çalışan insanların yanında bulunmak, insanın kendi iç dünyasını da inşa eder.
Buna karşılık sürekli şikâyet eden ve başkalarının başarısından rahatsız olan ortamlar insanın enerjisini yavaş yavaş tüketir. Böyle ortamlarda insan farkına varmadan karamsarlığa alışır. Bu yüzden bazen hayatı değiştiren büyük kararlar değil, çevreyi bilinçli seçme cesareti olur.
Duygusal enerjinin bir başka kaynağı da insanın kendisine verdiği değerdir. Kendi potansiyelini küçümsemeyen ve kendine saygı duyan insanın iç dünyası daha sağlam olur. Bu sağlamlık, zor zamanlarda ayakta kalabilmenin görünmeyen dayanaklarından biridir.
Çünkü liderlik yolculuğunda zorluklar kaçınılmazdır. Bazen planlar işlemez, emek verilen işler beklenen sonucu vermez. Böyle zamanlarda önemli olan yalnızca güçlü olmak değil, esnek kalabilmektir. Her sorun aynı yöntemle çözülmez; bazen yeni bir bakış açısı, bazen de sadece sabır gerekir.
Bu uzun yolculuğu anlatırken düşünür ve sosyolog Cemil Meriç’in şu sözünü hatırlamak anlamlıdır: “Sabır, düşüncenin namusudur.” Gerçekten de insanın inandığı bir yolda sabırla yürüyebilmesi çoğu zaman en büyük gücüdür.
Kolay pes etmemek de bu yolculuğun önemli özelliklerinden biridir. Gayret etmek, mücadele etmek ve yeniden denemek insanı canlı tutar. Sonuç her zaman istediğimiz gibi olmayabilir; bu hayatın doğasında vardır. Asıl mesele başarısızlık değil, denemekten vazgeçmektir. Çünkü hareket hâlindeki insanın önüne çoğu zaman yeni kapılar açılır.
Çalışmak da bu enerjinin önemli kaynaklarından biridir. Emek vermek, üretmek ve öğrenmeye devam etmek insanı diri tutar. İnsan çoğu zaman çalışırken yalnızca bir iş üretmez; aynı zamanda kendi iç enerjisini de üretir. Ancak mesele yalnızca kazanmak değil, anlamlı bir hayat kurabilmektir. Fransız yazar Michel de Montaigne’in söylediği gibi: “Hayatın değeri uzun yaşanmasında değil, iyi yaşanmasındadır.”
Birçok insan için inanç da güçlü bir dayanaktır. İnsan elinden geleni yapar, gayret eder ve sonucunu tevekkülle karşılar. Her işin sonunda bir hayır olabileceğine inanmak insanın yükünü hafifletir.
Bedeni ihmal etmemek de önemlidir. Yürümek, spor yapmak ve hareketli bir hayat sürmek yalnızca fiziksel sağlığı değil, duygusal dengeyi de destekler. Çünkü çoğu zaman insanın zihni, beden hareket ettikçe berraklaşır. Sevdiklerimizle yapılan samimi sohbetler de insanın iç dünyasını besler.
O gün derste söylediklerim kesin doğrular değildi; daha çok yıllar içinde biriken gözlemlerdi. Ama zaman geçtikçe zihnimde giderek netleşen bir düşünce var: Liderliğin en görünmeyen ama en etkili gücü insanın iç enerjisidir.
Bir liderin enerjisi güçlü olduğunda yalnızca kendisi ayakta kalmaz. Çevresindeki insanların da ayağa kalkmasına yardımcı olur. Çünkü bazen bir liderin en güçlü tarafı söylediği sözler değildir.
Taşıdığı enerjidir.
İzzet Kılınç